Rosyjskie zespoły - jakie grupy są warte uwagi? Nie tylko t.A.T.u
Tekst opracowany z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Zasady i ograniczenia
Jaka jest najsłynniejsza grupa muzyczna z Rosji? Wydaje się, że wiele osób wskazałoby Chór Aleksandrowa, ale w naszym artykule skoncentrujemy się na nieco innych klimatach. Jakie rosyjskie zespoły muzyczne zarówno z czasów ZSRR, jak i Rosji osiągnęły sukces? Które z nich popularność zawdzięczają nie tylko artystycznym dokonaniom i wzbudzały niemałe kontrowersje? Na te pytania odpowiadamy już teraz. Przeczytaj!
Rosyjskie zespoły - t.A.T.u
Chyba nie ma osoby, która interesowała się muzyką popularną na początku XXI wieku, a jednocześnie nie słyszała singla „Nas nie dogoniat” (ros. Нас не догонят). Pod względem popularności tego rosyjskiego duetu młodych dziewczyn rzeczywiście nie był w stanie nikt dogonić (przynajmniej jeśli chodzi o Rosję). Julija Wołkowa i Lena Katina, bo o nich mowa, już wcześniej wydały znany utwór „Ja soszła s uma” (ros. Я сошла с ума).
To właśnie w teledysku do wspomnianego singla piosenkarki stworzyły obraz, jakoby były partnerkami nie tylko na scenie. t.A.T.u to jeden z rosyjskich zespołów, który wydawał również anglojęzyczne wersje swoich utworów i także dzięki nim (jak i podsycanym kontrowersjom) osiągnął niemały sukces. Po krótkim powrocie w 2014 roku wokalistki zawiesiły, raczej ostatecznie, funkcjonowanie grupy.
Rosyjskie zespoły - Pussy Riot
Co łączy kolejny zespół z poprzednio opisanym? Tę grupę o wymownej nazwie także tworzą młode kobiety, które też wywołały niemałe emocje. Można śmiało powiedzieć, że Pussy Riot to już o wiele cięższy kaliber, jeśli chodzi o kontrowersje. Wynika to z samej specyfiki tej formacji, ponieważ członkinie punk rock traktują nie tyle jako muzykę samą w sobie, co raczej nośnik wyrażanych poglądów. Jak same stwierdziły, nie było wcześniej rosyjskich zespołów z nurtu riot grrrl, więc inspirowały się m.in. tym zachodnim trendem i amerykańską grupą punkową Bikini Kill.
Za bezkompromisowy polityczny przekaz i muzyczny jego wyraz w postaci utworu „Bogurodzico przegoń Putina” (ros. Богородица, Путина прогони!), który wykonały w moskiewskiej cerkwi w 2012 roku, trzy członkinie zapłaciły kolonią karną. Po wyjściu na wolność nie zaprzestały jednak działalności, w której muzyka była narzędziem wyrażania buntu.
Rosyjskie zespoły - Łaskowyj Maj
Cofamy się teraz w czasie o kilka dekad, by przypomnieć grupę grającą o wiele lżejszą muzykę. Same losy jej członków wcale jednak tak lekkie nie były. Łaskowyj Maj uformował się bowiem w Orenburgu w 1986 roku, a jeden z jego filarów - Andriej Razin - wychował się w sierocińcu w tym mieście. Jeden z popularniejszych rosyjskich zespołów disco zakończył swoją historię w dość… nietypowy sposób. Jak? Oto kilka ciekawostek.
- Grupa od 1988 do 1991 intensywnie koncertowała w całym ZSRR. Można właściwie powiedzieć nie o grupie, lecz o grupach. Okazało się bowiem, że swoich sobowtórów mieli nie tylko radzieccy dyktatorzy, lecz także właśnie członkowie Łaskowego Maju, który w ten sposób mógł grać kilka koncertów jednocześnie w różnych miejscach. Rozpad zespołu był pokłosiem właśnie tego skandalu.
- O zespole powstał w 2009 roku film zatytułowany po prostu „Łaskowy Maj”. Główny wątek to losy Andrieja Razina i jego kompanów z orenburskiego sierocińca.
- Choć wspomniany Razin to kierownik tego rosyjskiego zespołu, głównym kompozytorem był Siergiej Kuzniecow, a funkcję wokalisty pełnił najpierw Jurij Gurow, to z grupy Łaskowyj Maj najbardziej znany jest następca tego ostatniego. Mowa o Juriju Szatunowie, który do dziś śpiewa słynny utwór „Biełyje rozy” (ros. Белые Розы). Ten przebój wykonywał on jednak właśnie jako solista radzieckiej grupy.
Rosyjskie zespoły rockowe
Na zakończenie wymienimy znane zespoły, które nie są może aż tak rozpoznawalne, ale także warto o nich pamiętać. Mowa przede wszystkim o pierwszych w ZSRR grupach gitarowych, których muzyka nie była oczywiście dobrze postrzegana przez władze, a także tych, które powstały już w Rosji:
- Maszyna Wriemieni (działa od 1969 roku);
- Akwarium (ma na koncie dziesiątki wydanych płyt od 1972 roku);
- Arija (jedna z najpopularniejszych rosyjskich grup rockowych, którą zalicza się nawet do zespołów metalowych).
Możesz sprawdzić wszystkie te formacje. Na koniec mamy też kilka innych propozycji. Popularne rosyjskie zespoły to także np. Leningrad, czyli grupa grająca ska, która koncertowała w Polsce, jak również duet Filatov & Karas, mający na koncie znane remiksy i własne utwory. Może wolisz jednak nieco inne klimaty? Sprawdź Buranowskije Babuszki, czyli zespół ludowy, który podbił serca nie tylko rosyjskiej publiczności i był o krok od wygrania Konkursu Piosenki Eurowizji w 2012 roku.
Rosyjskie zespoły popowe poza t.A.T.u
Poza t.A.T.u rosyjską scenę popową reprezentują zarówno zespoły oparte na tanecznych rytmach, jak i formacje łączące pop z elektroniką. Wśród nazw wartych sprawdzenia znajdują się Serebro, Iwanuszki International oraz Filatov & Karas. Różnią się brzmieniem i sposobem budowania repertuaru, dlatego rosyjski zespół pop nie oznacza jednego, łatwego do rozpoznania stylu.
Serebro to propozycja dla osób szukających nowoczesnego, mocno wyprodukowanego popu. W nagraniach grupy ważne są wyraziste refreny, elektroniczne aranżacje i dopracowany wizerunek sceniczny. To inny kierunek niż punkowy komentarz Pussy Riot czy gitarowe brzmienia wymienionych wcześniej zespołów rockowych. Przy wyborze utworów dobrze zacząć od singli, które najlepiej pokazują charakterystyczne dla formacji połączenie melodii i tanecznego pulsu.
Iwanuszki International reprezentują bardziej melodyjną odmianę rosyjskiego popu. Ich repertuar można sprawdzać pod kątem harmonii wokalnych i lekkich, łatwo zapamiętywanych refrenów. Taki ruski zespół może zainteresować słuchaczy, którzy wolą piosenki o klasycznej strukturze od klubowych produkcji. To użyteczny punkt porównania: w rosyjskiej muzyce popularnej obok elektronicznego brzmienia funkcjonuje także pop nastawiony przede wszystkim na śpiewność.
Filatov & Karas warto rozpatrywać osobno, bo ich twórczość pokazuje, jak pop może łączyć się z muzyką taneczną i remiksowaniem. W odsłuchu dobrze zestawić ich własne utwory z remiksami, zwracając uwagę na tempo, warstwę elektroniczną i sposób przekształcania melodii. To inny model działalności niż w przypadku zespołu kojarzonego głównie z wokalistami i wspólnym repertuarem.
Przy poznawaniu rosyjskiego popu pomocne jest porównywanie całych utworów, a nie wyłącznie teledysków czy przebojowych refrenów. Warto sprawdzić, czy grupa stawia na mocny wokal, wielogłos, syntezatory czy klubowy rytm. Takie rozróżnienie ułatwia znalezienie wykonawców odpowiadających konkretnym preferencjom i pokazuje, jak szeroki zakres brzmień kryje się pod określeniem rosyjska muzyka pop.
Rosyjskie zespoły folkowe
Rosyjskie zespoły folkowe czerpią z pieśni, tańców i brzmień zakorzenionych w tradycjach regionalnych. Warto odróżniać wykonawców rekonstruujących dawny repertuar od grup, które łączą ludowe melodie ze współczesną aranżacją. To rozróżnienie ułatwia wybór nagrań: jedne pokazują tradycję w możliwie wiernej formie, drugie nadają jej bardziej estradowy charakter.
O ludowym charakterze utworu decyduje więcej niż sam język tekstu. Znaczenie mają sposób prowadzenia melodii, rytm, wielogłosowy śpiew oraz dobór instrumentów. Warto słuchać, czy aranżacja eksponuje głosy i tradycyjne brzmienie, czy też podporządkowuje je nowoczesnemu rytmowi. Te elementy pomagają rozpoznać, z jaką odmianą folku ma się do czynienia.
W repertuarze folkowym często pojawiają się pieśni związane z codziennością, obrzędami i lokalną wspólnotą. Ich sens może być trudniejszy do uchwycenia bez znajomości języka, ale charakter utworu pozostaje czytelny dzięki powtarzalnym refrenom, zmianom tempa i sposobowi wspólnego śpiewania. Przy słuchaniu dobrze zwrócić uwagę na relację między solistą a chórem.
Sceniczne wykonanie nie oznacza automatycznie, że zespół odchodzi od tradycji. Folk może wykorzystywać kostium, choreografię i wyraziste układy wokalne, a jednocześnie zachowywać ludowy materiał muzyczny. O stopniu przetworzenia repertuaru świadczy przede wszystkim aranżacja. Właśnie dlatego rosyjskie zespoły folkowe mogą brzmieć bardzo różnie, mimo że sięgają po podobne źródła.
Dobrym sposobem porównywania wykonawców jest zestawienie nagrania kameralnego z koncertowym. W pierwszym łatwiej usłyszeć szczegóły melodii i harmonii, w drugim - energię wspólnego śpiewu oraz rolę rytmu. Różnice ujawniają także, czy grupa stawia na zachowanie tradycyjnego wykonania, czy na przystępność dla współczesnej publiczności. Oba podejścia pozwalają poznać odmienną stronę rosyjskiego folku.
Мы - rosyjski zespół alternatywny
Мы to rosyjski zespół alternatywny, który warto rozpatrywać poza głównym nurtem popu kojarzonym z duetem t.A.T.u. Sama nazwa zapisana cyrylicą oznacza „my”, a w polskich tekstach bywa wyszukiwana jako „my zespół rosyjski”. Przy tej formacji istotne jest przede wszystkim osadzenie jej w szerokiej scenie alternatywnej.
Określenie „alternatywny” nie wskazuje jednego, ściśle określonego brzmienia. Oznacza raczej odrębność wobec najbardziej komercyjnego popu i pozostawia miejsce na różne rozwiązania muzyczne. Dlatego Мы można umieścić w zestawieniu rosyjskich zespołów jako propozycję dla osób szukających czegoś innego niż przebojowe single znane z międzynarodowych list.
Nazwa grupy wymaga uwagi podczas wyszukiwania. Zapis Мы składa się z cyrylickich liter, które nie odpowiadają bezpośrednio literom polskiego alfabetu. W wynikach mogą pojawiać się więc różne sposoby jej przedstawienia, a wpisanie samego słowa „my” może prowadzić do treści niezwiązanych z muzyką. Najczytelniej zestawić nazwę z określeniem rosyjskiego zespołu.
W kontekście artykułu Мы poszerza obraz rosyjskiej muzyki o nurt inny niż punkowy protest Pussy Riot, pop t.A.T.u czy rockowe klasyki wymienione wcześniej. Nie chodzi o porównywanie ich dorobku, lecz o wskazanie, że rosyjska scena nie ogranicza się do kilku rozpoznawalnych formacji i stylów.
Przy poznawaniu tego zespołu warto zwrócić uwagę na jego alternatywną klasyfikację oraz zapis nazwy, a następnie słuchać nagrań w szerszym kontekście rosyjskiej sceny. Takie podejście ułatwia odróżnienie Мы od artystów o podobnie zapisywanych nazwach i od grup reprezentujących bardziej oczywiste gatunki.